Press "Enter" to skip to content

Różanecznik – uprawa, sadzenie, pielęgnacja

Różanecznik jest krzewem dosyć odpornym na mróz. Mrozy w granicach do -15, a nawet -20 stopni Celsjusza na ogół nie stanowią zagrożenia dla tej rośliny ogrodowej. Kwestia ta może się różnić nieznacznie w zależności od tego, jaką odmianę wybierzemy do swojego ogrodu. Różanecznik transmituje wodę przez liście przez cały rok, również zimą, a zwłaszcza na przedwiośniu. Kluczowe jednak jest zabezpieczenie rośliny zimą przed silnym wiatrem. Szczególną troską należy też otoczyć w okresie zimowym egzemplarze młode, niedawno posadzone. Zabezpieczamy je przed mrozami np. słomianym chochołem lub agrowłókniną.

Uprawa derenia jadalnego. Czy to się opłaca?

Dereń jadalny (Cornus mas L.), zwany dereniem właściwym, był wykorzystywany przez człowieka od tysiącleci, ale przez ostatnie sto lat został nieco zapomniany i dopiero teraz, wraz z modą na zdrową żywność, powraca do uprawy. Obecnie obserwuje się duże zainteresowanie owocami tej rośliny – są one poszukiwane i chętnie kupowane.

Wymagania i pielęgnacja

Dereń jadalny należy do rodziny dereniowatych (Cornaceae), jest rośliną długowieczną, występuje w postaci dużego krzewu dorastającego do 3–9 m. Kwitnie wczesną wiosną, przed pojawieniem się liści, drobnymi, żółtymi i miododajnymi kwiatkami zebranymi w baldachowatych kwiatostanach. Po przekwitnięciu pojawiają się jajowato-eliptyczne zielone liście o spiczastym zakończeniu i charakterystycznym równoległym unerwieniu, które jesienią przebarwiają się na pomarańczowoczerwono. Dereń to roślina wytrzymała na mrozy i susze, charakteryzuje się stosunkowo niewielką podatnością na choroby i szkodniki. Nie ma dużych wymagań glebowych, najlepiej rośnie na glebie o odczynie lekko zasadowym, źle natomiast znosi nadmierne uwilgotnienie i jałowe piaski. Najlepiej plonuje na glebach żyznych, zasobnych w składniki mineralne, o uregulowanych stosunkach powietrzno-wodnych. Dobrze rośnie na stanowiskach słonecznych i półcienistych.

Dereń jadalny bardzo korzystnie znosi cięcie, dzięki któremu można uzyskać owoce o większej masie. Dogodnym do tego celu terminem jest przełom sierpnia i września, ponieważ zbyt wczesny zabieg może prowadzić do zanadto intensywnego wycieku soków. Jest to bardzo istotne, ponieważ w uprawie towarowej poleca się prowadzenie krzewów w postaci niskich krzaków o szerokiej koronie z wyprowadzonymi 3–5 konarami, dzięki temu możliwe jest mechaniczne otrząsanie owoców. Zalecanym sposobem rozmnażania derenia jadalnego jest okulizacja (podkładka – siewki derenia jadalnego), odkłady oraz sadzonki zielne. Do założenia plantacji towarowej wskazane jest wykorzystanie wartościowych roślin rozmnożonych wegetatywnie, w związku z tym materiał szkółkarski do nasadzeń nie należy do tanich. Roślinę sadzi się w rozstawie 3 m w rzędzie i 3,5–4 m między rzędami, najlepiej jesienią. Ze względu na początkowo wolny wzrost rośliny w pierwszych latach uprawy należy stosować mechaniczne odchwaszczanie i staranną pielęgnację gleby, a w kolejnych latach można z powodzeniem wykorzystywać herbicydy. W uprawie ekologicznej sprawdza się wykorzystanie ściółek okrywowych.

Plonowanie

Bardzo ważną cechą derenia jadalnego jest to, że plonuje corocznie, a sady dereniowe mogą obradzać przez wiele dziesiątków lat. Przeciętna cena za owoce tego gatunku kształtuje się na poziomie 15–18 zł/kg. W optymalnych warunkach produktywności plonowanie ocenia się na 25–100 kg owoców z rośliny, duży wpływ mają odmiana i wiek rośliny. Pierwsze owoce derenia jadalnego, w zależności od użytego materiału szkółkarskiego, można uzyskać już 2–8 lat po posadzeniu. W celu uzyskania większych plonów zaleca się sadzenie przynajmniej dwóch różnych odmian derenia jadalnego, których odległość nie powinna przekraczać 20 m.

Owoce

Owoce derenia jadalnego to cierpko-kwaśne pestkowce dorastające do 1,5–2 cm, o średniej masie 1,5–2,5 g, a u odmian wielkoowocowych nawet do 4 g. Udział masy pestek w ogólnej masie owoców wynosi ok. 10%. W zależności od odmiany mogą być ciemnoczerwone (‘Korałłowyj Marka’, ‘Kresowiak’) lub żółte (‘Flava, Jantarnyj’). Istotną kwestią jest podatność na opadanie owoców derenia, bowiem niektóre odmiany (np. ‘Jantarnyj’) mogą opadać przed osiągnięciem fazy dojrzałości zbiorczej. Owoce derenia mają silne właściwości antyoksydacyjne i są bogate w kwasy organiczne, witaminę C, antocyjany, a ich charakterystyczną cierpkość zawdzięczają dużej zawartości substancji garbnikowych (2,5 g/100 g). Owoce derenia w zależności od odmiany mają kształt gruszkowy, kulisty, owalny czy butelkowo-gruszkowy. Wśród jego owoców występuje duże zróżnicowanie właściwości fizykochemicznych, a także terminów dojrzewania i zbioru. W związku z tym prowadzi się badania nad kolekcjonowaniem i selekcją odmian m.in. na Ukrainie, w Bułgarii, Turcji, Słowenii, Serbii, Austrii, Niemczech, Słowacji i Polsce. Badania koncentrują się także na poszukiwaniu odmian najbardziej plennych, o małym udziale pestki w masie owocu. Ukraina od wielu lat pozostaje liderem uprawy derenia jadalnego. Omawiana roślina poza sadami dereniowymi występuje tam w formie naturalnej, z których zbiera się średnio 3–5 kg owoców.

Dojrzewanie

Okres dojrzewania owoców derenia uzależniony jest w dużej mierze od warunków pogodowych i odmiany. Wymienia się: odmiany wczesne (‘Flava’, ‘Elegantnyj’, ‘Korałłowyj Marka’, ‘Dublany’, ‘Radost’ i ‘Juliusz’), których owoce zbiera się w drugiej połowie sierpnia; odmiany średnio wczesne (‘Ekzoticznyj’, ‘Jantarnyj’, ‘Swietljaczok’, ‘Raciborski’), zbierane na przełomie sierpnia i września; odmiany średnie (‘Kresowiak’, ‘Kotula’, ‘Paczorski’, ‘Słowianin’, ‘Swietłana’), pozyskiwane we wrześniu oraz odmiany późne z przełomu września i października (‘Florianka’, ‘Podolski’). Okres zbiorów owoców derenia wynosi 20–40 dni i zależy od odmiany – nie wszystkie dojrzewają równomierne i wówczas konieczny jest 2–3-krotny zbiór. Termin zbioru owoców uzależniony jest od ich przeznaczenia. Owoce do sprzedaży bezpośredniej powinny być w pełni dojrzałe, a jeśli mają być przechowywane w chłodni, wtedy należy je zbierać przed uzyskaniem pełnej dojrzałości.

Różanecznik – uprawa, sadzenie, pielęgnacja

Różanecznik to krzew ogrodowy, (czasem drzewo), którego uprawa w Polsce wzrasta w szybkim tempie z roku na rok. Można by pisać o nim naprawdę sporo. Wspaniałe, dekoracyjne kwiaty tej rośliny rekompensują całkowicie czas poświęcony na jej pielęgnację. Uprawa różanecznika w ogrodzie nie jest bardzo skomplikowana, jednak z pewnością odrobinę bardziej wymagająca niż niektórych krzewów, np. azalii.

Określenie “różanecznik” często jest też stosowane zamiennie z nazwą “rododendron”. Jednak rodzina rododendronów oprócz różaneczników zawiera także inne rośliny ogrodowe, takie jak azalie wielkokwiatowe, azalie japońskie. W naturalnym środowisku różanecznik zaobserwować można głównie w Ameryce Północnej i Środkowej oraz w Azji. Odmiany uprawiane w Polsce osiągają docelową wysokość w granicach 1-2 m. Mają charakterystyczne, eliptyczne liście. Kwiaty, zebrane w obfite grona, w zależności od odmiany mogą mieć kolor: biały, żółty, różowy, czerwony, fioletowy czy łososiowy i do 15 cm szerokości. Termin kwitnienia to najczęściej maj i czerwiec.

Różaneczniki zaliczane są do rodziny roślin wrzosowatych (Ericaceae). Na ogół są to krzewy zimozielone i wykazują sporą odporność na mrozy.

W Szkółce Krzewów Ozdobnych Wrzos mamy w ofercie ponad 40 odmian różaneczników. Różnią się one od siebie głównie kolorem kwiatów, a także nieznacznie – stopniem mrozoodporności i terminem kwitnienia.

Nasi Klienci cenią sobie najbardziej odmiany:

za ich mrozoodporność, piękne, duże kwiaty i stosunkowo łatwą uprawę.

W jakiej ziemi posadzić różanecznik, jakie ma on wymagania uprawowe oraz jak należy go pielęgnować? Na te pytania znajdziecie odpowiedź w poniższym artykule.

Różanecznik rozesłany BENGAL

Jaka ziemia do różanecznika?

Różanecznik, podobnie jak inne rośliny z rodziny wrzosowatych, lubi podłoże o odczynie kwaśnym, (pH około 4,5-5,5). W jego uprawie zastosowanie znajdą gleby lekkie i średnio zwięzłe. Dostosowanie rodzaju gleby do uprawy różanecznika może odrobinę różnić się w przypadku poszczególnych odmian. Istnieje bowiem wiele szczepów, mieszańców, (i wciąż powstają nowe), które rosną też dobrze w innych glebach. Jednak planując uprawę tych krzewów ozdobnych warto zapamiętać, że najlepiej rosną w podłożu przepuszczalnym o odczynie kwaśnym, które charakteryzuje spora zawartość substancji organicznych.

Kiedy i gdzie sadzić różanecznik?

Różanecznik najlepiej sadzić wiosną. Rośliny ze sprzedaży pojemnikowej nadają się jednak do sadzenia przez cały okres wegetacji. Dlaczego zatem lepiej posadzić różanecznik wiosną niż np. jesienią? Otóż różaneczniki mają dosyć płytki system korzeniowy. Jeżeli posadzimy krzew zbyt późno niestety istnieje ryzyko, że nie zdąży on wystarczająco zakorzenić się w ziemi przed zimą. To z kolei może narazić go na uszkodzenia.

Kluczowy jest również wybór odpowiedniego stanowiska dla krzewu. Różaneczniki najlepiej będą rosnąć w miejscach półcienistych, o dużej wilgotności powietrza. Planując posadzenie musimy także wybrać miejsce, w którym zapewnimy roślinie stanowisko osłonięte od wiatrów i przeciągów. Nabiera to szczególnego znaczenia w sezonie zimowym, kiedy to silne wiatry mogą zaszkodzić różanecznikom bardziej niż mrozy. Doskonale sprawdzi się posadzenie różaneczników w cieniu innych roślin i większych drzew, które będą tworzyć dla nich wspaniałe tło. Różanecznik uatrakcyjni miejsca zacienione i wrzosowiska. Z powodzeniem nada się zarówno do małych, przydomowych ogrodów, jak i do większych przestrzeni, (np. parków).

Z uwagi na to, że system korzeniowy różanecznika sytuuje się pod powierzchnią dosyć płasko, roślina ta dobrze rośnie w sąsiedztwie dużych drzew, które mają korzenie wrastające głęboko w glebę. Należą do nich m. in. sosny, jodły, modrzewie i świerki.

Jeżeli nie mamy w ogrodzie odpowiedniego podłoża do posadzenia różanecznika możemy przygotować je sobie sami. Do wykopanego wcześniej dołu, o głębokości 0,5 m i szerokości 1 m wsypujemy zmieszane: kompost lub żyzną ziemię ogrodową , mieszankę kwaśnego torfu i przekompostowaną korę sosnową. Powyższe składniki należy zmieszać w proporcjach 1:1:1. Możemy też oczywiście skorzystać z gotowej ziemi do roślin wrzosowatych, którą znajdziemy w sklepach ogrodniczych, lub posadzić w kwaśnym torfie. Jest to dobre podłoże, ale łatwo wysycha i później trudno jest je nawodnić. Zmieszanie torfu z w/w składnikami ułatwi to zadanie. Do tak przygotowanego dołu wkładamy sadzonkę, uzupełniamy resztę przestrzeni przygotowaną ziemią, po czym obficie podlewamy.

Podlewanie różaneczników

Różanecznik lubi miejsca o podwyższonej wilgotności. Świetnie zatem sprawdzi się posadzenie go w okolicy zbiorników wodnych, takich jak staw, strumyk czy oczko wodne. Nie powinniśmy jednak zanadto przelewać stanowiska wodą – grozi to gniciem delikatnych korzeni. Niekorzystne są również przesuszenia.

Pamiętać o obfitym podlewaniu należy też przed wystąpieniem mrozów. Jest to o tyle ważne, że w przypadku tego krzewu duże szkody może wywołać przesuszenie i chroniczny brak wody zimą. Musimy więc zapewnić zawczasu różanecznikom możliwość wystarczającego nasycenia się wodą, przed nadejściem mrozów.

Przycinanie

Różanecznik na ogół nie wymaga w ogóle przycinania. Po przekwitnięciu wskazane jest natomiast wyłamanie przekwitniętych kwiatów, aby nie szpeciły rośliny i by nie tworzyła ona nasion, które wyglądają niezbyt estetycznie. Różaneczników nie przycinamy, chyba że naszym zdaniem krzew jest zbyt duży. Możemy wówczas przyciąć różnecznik wiosną około 2 cm powyżej miejsca nowego przyrostu.

Mrozoodporność różaneczników

Różanecznik jest krzewem dosyć odpornym na mróz. Mrozy w granicach do -15, a nawet -20 stopni Celsjusza na ogół nie stanowią zagrożenia dla tej rośliny ogrodowej. Kwestia ta może się różnić nieznacznie w zależności od tego, jaką odmianę wybierzemy do swojego ogrodu. Różanecznik transmituje wodę przez liście przez cały rok, również zimą, a zwłaszcza na przedwiośniu. Kluczowe jednak jest zabezpieczenie rośliny zimą przed silnym wiatrem. Szczególną troską należy też otoczyć w okresie zimowym egzemplarze młode, niedawno posadzone. Zabezpieczamy je przed mrozami np. słomianym chochołem lub agrowłókniną.

Różanecznik FANTASTICA

Nawożenie i ściółkowanie

W przypadku różaneczników dobrze sprawdzą się nawozy do roślin wrzosowatych. Istotne jest, by ciągle dbać o kwaśny odczyn gleby i regularnie sprawdzać, czy nie utraciła ona swojej kwasowości. W kwestii podtrzymania kwaśnego odczynu na odpowiednim poziomie zastosowanie znajdzie ściółkowanie podłoża np. korą sosnową i kwaśnym torfem. W sytuacji, gdy konieczne jest obniżenie odczynu należy wykorzystać nawozy zakwaszające, (posiadające w swoim składzie siarkę). Jeśli podłoże jest zbyt zasadowe, różaneczniki często reagują szybką utratą składników odżywczych. To z kolei może skutkować odbarwianiem liści, jak również powstawaniem plam, chlorozy i innych chorób.